«Ποιος πρόγονος μού μιλάει;

Δεν μπορώ να ζω ταυτόχρονα στο μυαλό και στο κορμί μου.

Γι’ αυτό δεν μπορώ να είμαι ένας άνθρωπος.

Το Γενάρη, λοιπόν του 1968 έλεγα στους φοιτητές μου (βρίσκω πρόχειρα γραμμένες τις σημειώσεις μου) τα ακόλουθα:

Το 1918, κινέζοι απεσταλμένοι συμμετείχαν στο συνέδριο ειρήνης στο Παρίσι. Παρότι η Κίνα ήταν κατ’ όνομα ένας από τους νικηφόρους συμμάχους, η συμβολή της ήταν μικρή. Ωστόσο, τα Τέσσερα Σημεία του αμερικανού προέδρου Woodrow Wilson, τα οποία περιλάμβαναν και την αρχή της εθνικής αυτοδιάθεσης, έκαναν πολλούς να πιστεύουν πως η Δύση θα φερόταν στην Κίνα με γενναιοδωρία και πως η συνθήκη ειρήνης θα έθετε επίσης τέρμα στην ταπείνωσή της από τις ετεροβαρείς συνθήκες και τις εκχωρήσεις προς τους ξένους.

Ο εγκλεισμός έχει μια δυσάρεστη οσμή.

Αποφορά από το μούλιασμα άσχημων σκέψεων, μυρωδιές από βρώμικες ιδέες που σέρνονται σχεδόν παντού, έντονες αναθυμιάσεις από παλιές νοσταλγικές στιγμές.

Πάντοτε δυσπιστούσα για την άνοιξη. Αυτή η ακαθόριστη αίσθηση

στις ανθισμένες βραγιές κι’ ένα ρίγος λεπτό

κι’ οι φωνές των παιδιών στο γήπεδο όταν το απόγευμα διυλίζει το φως

Ο θάνατος βρίσκεται πάντα καθοδόν, αλλά το γεγονός ότι δεν γνωρίζουμε πότε θα φτάσει μοιάζει να αφαιρεί κάτι από το πεπερασμένο της ζωής.

Είναι τούτη η φρικτή ακρίβεια που μισούμε τόσο πολύ.

Η τεμπελιά ήταν ανέκαθεν το δυνατό μου σημείο.

Δεν υπερηφανεύομαι γι’ αυτό, είναι κάτι σαν χάρισμα και ελάχιστοι το διαθέτουν.

Δεν ήσαν περαστικοί κομήτες

ούτε καν στιγμιαίοι διάττοντες

τ’ αστέρια που ονειρευτήκαμε –

Τη νύχτα των Χριστουγέννων, ο Εφίμ Φόμιτς Περεκλάντιν, δημόσιος υπάλληλος, έπεσε να κοιμηθεί στενοχωρημένος, καταρρακωμένος, θα έλεγα.

«Παράτα με, διαβολεμένη!» μούγκρισε κακιωμένος στη γυναίκα του, όταν τον ρώτησε γιατί είναι έτσι μουτρωμένος.

Είχε μόλις επιστρέψει από μια επίσκεψη, όπου ειπώθηκαν πολλά δυσάρεστα και προσβλητικά πράγματα για το άτομό του.

Humanity 2020. Παίζει πολύ το μότο «να είσαι ο εαυτός σου και όχι αυτός που θέλουν οι άλλοι να είσαι, δεν χρειάζεται να προσαρμόζεσαι στις νόρμες τους».

Δεν αναφέρομαι στο επικό «να κάνεις ό,τι γουστάρεις» (αυτό είναι άλλο μότο που όπως φαίνεται έχει αρχίσει να το πληρώνει ακριβά η ανθρωπότητα κατά τη γνώμη μου).

Υπάρχουν δύο είδη ανθρώπων. Τρελοί, που αναγνωρίζουν τη τρέλα τους και τρελοί, που δεν έχουν ιδέα για την ύπαρξη αυτής. Βάση αυτού του συλλογισμού, στη τελική, είμαστε όλοι τρελοί!

Το άρθρο του Γιουβάλ Νώε Χαράρι για τον θάνατο, την επιστήμη και τη θρησκεία, με αφορμή την κρίση του κορωνοϊού στην εφημερίδα Guardian: