Πριν από ένα μήνα πήρα ένα απροσδόκητο email.

Ευγενικό, συμπαθές αλλά ...επικίνδυνο.

Αφαιρώντας μερικά άσχετα και προσωπικά, το παραθέτω για να το σχολιάσω:

Ο Freud πρέσβευε ότι η ψυχανάλυση δύναται να γίνει απαραίτητη σε όλες τις σπουδές οι οποίες ασχολούνται με τη γένεση της ανθρώπινης επιστήμης αλλά και των θεμελιωδών θεμάτων της ζωής όπως η τέχνη η θρησκεία, η κοινωνική τάξη.

Και αυτό επειδή η ψυχανάλυση είναι ψυχολογία του βάθους, θεωρία του ψυχικού ασυνειδήτου.

Υποστήριζε ότι η χρήση της ψυχανάλυσης για τη θεραπεία των νευρώσεων αποτελεί μόνο μια από τις πολλές εφαρμογές της και μάλιστα ενδεχομένως το μέλλον, όπως έλεγε, να μας δείξει ότι αυτή η εφαρμογή δεν είναι η σημαντικότερη.

Ενας χωρισμός θυμίζει έναν θάνατο. Τα συναισθήματα που νιώθουμε όταν χωρίζουμε είναι παρόμοια με αυτά που νιώθουμε σε κάθε είδος πένθους (λ.χ. απώλεια εργασίας, υγείας, δεσμού, σπιτιού, αυτοεκτίμησης κ.λπ.).

Οι διεργασίες της απώλειας χωρίζονται σε πέντε στάδια: έκπληξη, άρνηση, θυμός, στενοχώρια και αποδοχή. Αυτά βιώνουμε και όταν χωρίζουμε, όχι πάντα με την ίδια σειρά, ενώ μπορεί να βιώσουμε κάθε στάδιο περισσότερες από μία φορές. Ετσι καταφέρνουμε και επεξεργαζόμαστε τη μοναχική πλέον πραγματικότητα προκειμένου να προσαρμοστούμε σε αυτή.

Κουράστηκα. Ναι, κουράστηκα.

Το νιώθω πια, συγγνώμη εαυτέ μου, σε ταλαιπώρησα τόσο και δεν το άξιζες.

Πόσο άργησα, άραγε, να σου δείξω σεβασμό! Πόσο άργησα να βάλω αναχώματα σε σένα, άραγε!

Είναι κάποιοι άνθρωποι που εμφανίζονται την ώρα που πεθύμησες μια βόλτα. Τη στιγμή που χρειάζεσαι μια βόλτα.

Εκεί που έχεις μπλοκάρει, μπερδευτεί, χάσει τον προσανατολισμό σου, λένε λέξεις, δίνουν ματιές, σφίγγουν χέρια, ανοίγουν αγκαλιές. Κι οι απαντήσεις που αναζητούν τα αναπάντητά σου, παρουσιάζονται μπροστά σου. Όσοι έχουν νιώσει τέτοιες βόλτες στη ζωή τους, καταλαβαίνουν....

Έχουμε εξορίσει την ομορφιά. Οι Έλληνες είχαν πάρει τα όπλα γι’ αυτήν. (από την «Εξορία της Ελένης», 1948)

«Μέρες στη θάλασσα, όλες τους όμοιες όπως η ευτυχία...» μονολογεί ο Αλμπέρ Καμί, καθώς περιδιαβαίνει το καλοκαίριτου 1939 την Αίγινα, την Ανάφη, την Κύπρο, τη Δήλο, την Τήνο, την Κύθνο, την Σαντορίνη, το Αιγαίο: «Για εμάς τους Μεσογειακούς η Ελλάδα είναι μια πηγή. Θέλω να πω ότι η Μεσόγειος έχει κάτι, ένα συστατικό στοιχείο, που της επιτρέπει να ισορροπεί τα πάντα και να μας δίνει πάντα ένα μάθημα μέτρου...Τα μάτια μου θάμπωσαν από τη φωτεινότητα του γαλάζιου, όταν κολυμπούσα στα ιερά νερά, που απλώνονταν μέχρι τον Ναό. Τώρα μονάχα μπορώ να πω ότι έχω ζήσει...».

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ

μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

― Παλιέ μου φίλε τί γυρεύεις;
χρόνια ξενιτεμένος ήρθες
με εικόνες που έχεις αναθρέψει
κάτω από ξένους ουρανούς
μακριά απ' τον τόπο το δικό σου.

Αν στέρηση είναι να μην έχεις αυτό που επιθυμείς, ανικανοποίητο είναι να έχεις μεν αυτό που επιθυμείς, αλλά να μη σου προσφέρει τη γεύση που περίμενες να σου προσφέρει.

Η απόκτησή του να αποδεικνύεται απογοητευτική.

O άνθρωπος σήμερα μαραίνεται μέσα στην εποχή του ανικανοποίητου.

Αν σε ηλικία ώριμη και δύσκολη, μια γυναίκα —αλλά και άντρας, γιατί, ως γνωστόν, η κλιμακτήριος αφορά και στα δύο φύλα, μόνο που οι άντρες κρύβουν πιο συ­στηματικά και πιο νοσογόνα τα αισθήματα τους και δεν τα μαθαίνουμε - συνεχίζει να υποφέρει επί χρόνια με τα κλασικά συμπτώματα της δυσθυμίας, της κατάθλι­ψης, της παραίτησης, των ψυχοσωματικών, της υστερίας, κι όλα όσα χαρακτηρίζουν την κλιμακτήριο, είναι επει­δή, ξανά, κάτι αρνείται να κάνει για τον εαυτό της σω­στά.

Το παιδί έρχεται στον κόσμο με άγραφη, καθαρή την πλάκα του και η αίσθηση της αξίας και της εκτίμησης είναι ένα υποπροϊόν της μεταχείρησής του από τους μεγάλους.

Οι ενήλικοι ίσως να μην αντιλαμβάνονται ότι ο τρόπος με τον οποίο πιάνουν ένα παιδί μπορεί να συμβάλλει στην αυτοεκτίμησή του.

Τα παιδιά μαθαίνουν να εκτιμούν τον εαυτό τους από τις φωνές που ακούνε, από τις εκφράσεις των ματιών των μεγάλων που τα κρατάνε στην αγκαλιά τους, από το μυϊκό τόνο της αγκαλιάς που τα κρατάει, από τον τρόπο που οι μεγάλοι ανταποκρίνονται στα κλάματά τους.

Αν δεν ξεχύνεται από μέσα σου

ενάντια σ'όλα τ'άλλα,

μην το κάνεις.